nav-left cat-right
cat-right

Lalka – Bolesław Prus

Lalka – Bolesław Prus

Powieść Bolesława Prusa pt. „Lalka” była początkowo publikowana w odcinkach ukazujących się w „Kurierze Codziennym” (od września 1887 r. do maja 1889 r.). Wydanie jej w formie książkowej nastąpiło w 1890 r. Tytuł tej realistycznej i zarazem pozytywistycznej powieści nawiązuje do postaci Izabeli Łęckiej (jako pustej arystokratki) oraz motywu „teatru świata”, gdzie wszyscy ludzie są tylko marionetkami.

Narrator w „Lalce” jest wszechwiedzący i trzecioosobowy. Drugi typ narracji to narracja pierwszoosobowa, występująca w Pamiętniku starego subiekta.

Fabuła „Lalki” skupia się na życiu głównego bohatera – Stacha Wokulskiego, a także na pięciu wątkach:

  1. miłości Wokulskiego do Izabeli,
  2. postaci Rzeckiego,
  3. baronostwa Krzeszowskich,
  4. postaci Heleny Stawskiej,
  5. naukowca Ochockiego.

Wśród motywów „Lalki” odnajdziemy m.in.:

  • motyw miłosny,
  • motyw religijny,
  • motyw kobiety,
  • motyw snu,
  • motyw samotności,
  • motyw miasta,
  • motyw nauki,
  • motyw idealizmu,
  • motyw przyjaźni,
  • motyw pracy,
  • motyw awansu społecznego,
  • motyw epoki romantyzmu.

Streszczenie „Lalki”:

Bogaty warszawski kupiec – Stanisław Wokulski zakochuje się bez pamięci w zubożałej arystokratce – Izabeli Łęckiej. Jako młody chłopak Wokulski w dzień pracował w sklepie, w nocy zaś się uczył. Po klęsce Powstania Styczniowego, w którym wziął udział, zesłano go do Irkucka. Wróciwszy do Polski, ożenił się ze starszą od siebie wdową – Małgorzatą Pfeifer. Po jej śmierci odziedziczył spory majątek i sklep, w którym pracował. Po tym jak zakochał się od pierwszego wejrzenia w Izabeli Łęckiej pojechał do Bułgarii, aby zdobyć tam majątek. Wówczas zaczął wkradać się w łaski arystokracji, a także znosił ciągłe wahania nastrojów Izabeli, która raz go odpychała, raz była dla niego łaskawa. Wokulski wykupił kamienicę T. Łęckiego, a gdy zauważył flirtującą ze Starskim Izabelę – wyjechał do Paryża.

Tam spotykał się z dawnym przyjacielem – Suzinem i genialnym wynalazcą – Geistem. Wrócił do Polski, gdy dowiedział się o rosnącym do niego uczuciu ze strony Izabeli. Przyjechał do Zasławka, gdzie odpoczywała cała warszawska śmietanka towarzyska. Wtedy też Wokulski wyznał miłość Łęckiej. Pod presją rodziny Izabela zgodziła się w końcu wyjść za Stanisława, który za jej namową sprzedał swój cały majątek, w tym także sklep. Po pewnym czasie wyszło na jaw, że Łęcka zgubiła zaręczynowy medalion od Stacha (zrobiony z cudownego materiału Geista). Stach po nieudanej próbie samobójczej, popadł w letarg, a później po prostu zniknął. Po śmierci ojca Izabela wstąpiła do zakonu.

Bohaterowie „Lalki”:

Stanisław Wokulski – to połączenie romantyka i pozytywisty. Z jednej strony interesował się nauką, postępem, techniką i był dobrym handlowcem oraz racjonalistą, z drugiej natomiast – był nieprzytomnie zakochany w Izabeli i z miłości do niej mógł zrobić wszystko. Warto podkreślić, że wszystkich ludzi mierzył tą samą miarą, nie zważając na ich pochodzenie, lecz na pracowitość oraz sumienność.

Izabela Łęcka – niepospolicie piękna kobieta, żyjąca w świecie salonów. Ta blondynka o niebieskich oczach była kapryśna, zadufana w sobie i nigdy nie parała się pracą. Według niej pary powinny kojarzyć się z uwagi na urodzenie i wielkość ich majątku. Ideał męskości stanowił dla niej posąg Apolla. Nie była zdolna do miłości, a mężczyznami – gardziła.

Ignacy Rzecki – stary subiekt oraz wierny przyjaciel Wokulskiego. Jest człowiekiem minionej epoki romantyzmu, poukładanym, żyjącym ustalonym rytmem, a także dobrym i oddanym pracownikiem. Uwielbia wszelkie politykowanie i wierzy, że z pomocą Bonapartego Polska odzyska niepodległość. Pod koniec książki widoczne są w nim oznaki rozczarowania i poczucia pustki. Przyczynia się do tego głównie postępowanie Wokulskiego.

Tomasz Łęcki – ojciec Izabeli, bankrut;

Szuman – Żyd i trzeźwo myślący przyjaciel Wokulskiego;

Henryk Szlangbaum – Żyd i subiekt w sklepie Wokulskiego;

Stary Szlangbaum – ojciec Henryka, lichwiarz i współpracownik Wokulskiego, który odkupił od niego sklep wraz z całym jego dobytkiem;

Pani Stawska – uboga, szlachetna i piękna kobieta, matka Heleny;

Baronowa Krzeszowska – mieszkanka kamienicy Łęckich, fanatycznie przywiązana do zmarłej córki, to ona oskarżyła Stawską o kradzież lalki;

Baron Krzeszowski – próżny, antypatyczny człowiek, rozwodnik;

Prezesowa Zasławska – bogata arystokratka, chcąca pomagać biednym;

Suzin – przyjaciel Wokulskiego z czasów w Syberii;

Julian Ochocki – naukowiec, kuzyn Łęckiej; Geist – francuski profesor chemii i wynalazca; Kazimierz Starski – krewny Zasławskiej i Łęckiej.

Akcja „Lalki” rozgrywa się w ciągu niecałych dwóch lat: 1878 i 1879 r. Jednakże czas fabuły jest dłuższy. Inna perspektywa czasowa została bowiem wprowadzona dzięki pamiętnikowi starego subiekta. Czasy opisywane w tych rozdziałach sięgają wojen napoleońskich, a także Wiosny Ludów z 1848 r.

Miejsce akcji „Lalki” to przede wszystkim bardzo realistycznie i szczegółowo opisana Warszawa. B. Prus ukazał ją na kilku planach:

  • I – Warszawa mieszczańska,
  • II – Warszawa arystokracji (salon księcia, Ogród Saski, Łazienki),
  • III – Warszawa inteligencji (dom Szumana),
  • IV – Warszawa żydowska (Nalewki),
  • V – Warszawa biedoty (Powiśle).

W „Lalce” zostały przedstawione takie warstwy społeczne ówczesnej Warszawy jak: arystokracja, szlachta ziemiańska, mieszczaństwo i lud. Dwoma pozostałymi miejscami akcji jest Paryż i arkadyjski Zasław wraz z okolicami.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *